P.G.VALENTIJN

WWW.PGVALENTIJN.NL

Contact |  Disclaimer  | eMail  © 2018 Remy Steller - Alle rechten voorbehouden

Het eerste werk in deze collectie van P.G.Valentijn was een houtskooltekening, gekocht in december 2011 voorstellende een gedeelte van de Kamper stadsmuur met op de achtergrond de Nieuwetoren, deze tekening uit 1925, is aangeschaft, niet omdat het van P.G.Valentijn was maar, uit interesse en het willen verzamelen van getekende of geschilderde afbeeldingen van Kampen in vroegere tijden.

Omdat op deze tekening een nog steeds bestaande bijzondere plek in Kampen staat afgebeeld, echter niet meer toegankelijk omdat het deel uit maakt van de achtertuinen van de bewoners, was het reden genoeg om hierover een pagina te wijden op de website www.koornmarktspoort.nl een website over de Kamper stadspoorten wat ook een gedeelte had met historisch nieuws, zoals de vondst van de IJsselkogge, de ontdekking van de grafsteen van  jonkvrouw Tengnagel, deze onderwerpen zijn tegenwoordig te zien op de website www.hanzestadkampen.nl.






















 

Waarom P.G.Valentijn? Op deze pagina vind u een beschrijving van de start van het verzamelen, en de groei van de collectie schilderijen en tekeningen van Pieter Gerhaldus Valentijn bijeengebracht door Remy Steller.



Om de pagina over de houtskooltekening te vullen was er naast foto’s van de originele situatie ten tijde van het maken van de tekening ook achtergrond informatie gegeven over P.G.Valentijn, hiervoor was het krantenartikel uit 1938 één op één op de website gezet.

Vanaf die tijd heb ik wat vaker gezocht naar ander werk van deze schilder en in het begin van 2012 vond ik een stilleven van P.G.Valentijn op Marktplaats, een ommekeer, omdat de interesse in stillevens in het geheel niet bestond, maar wetende dat het Frans Walkate Archief, waar ik vrijwilliger ben, ook werken van P.G.Valentijn in de collectie heeft, zou ik hem daar aan kunnen verkopen/schenken als dat nodig zou zijn, het stilleven met de voorstelling van twee antieke boeken met een verzegelde brief, inktpot met ganzenveer en koperen gewicht heeft voor mij daarna maanden lang het uitzicht bepaald gezeten vanachter de computer.

In april 2012 werden er 2 stillevens aangeboden op Marktplaats, de ene, voorstellende een vreemde kop met een kaars erop met een antiek tegeltje en bloempot, vond ik niet zo interessant maar het andere stilleven met Polychrome koe met een Imari vaas en nog enkele voorwerpen sprak mij wel aan, daarna heeft dit schilderij maanden lang mijn nieuwe uitzicht bepaald achter de PC, op dat moment was er nog geen behoefte alles van P.G.Valentijn te verzamelen maar ik vond het wel leuk om op de internet pagina werken uit de eigen collectie te plaatsen, het andere stilleven is in overleg met het Frans Walkate Archief voor hun collectie aangeschaft.

 

In juni van 2012 komt er weer een Valentijn op de markt een landschap uit 1940 dit keer, een aan een dijk gebouwde woning met op de achtergrond twee torens, Bovenkerk en Nieuwetoren? het zou kunnen, in ieder geval een landschap dat naast de twee stillevens en de houtskooltekening een mooie aanwinst zou zijn en leuk op de pagina op www.koornmarktspoort.nl waarbij het verhaal over de houtskooltekening langzamerhand wordt overstemt door andere werken van P.G.Valentijn.


Inmiddels waren er dus vier werken van Valentijn in de collectie en tijd om eens wat meer informatie over hem te zoeken, in het Frans Walkate Archief heb ik in de dossiers die er van de verschillende Kamper kunstschilders zijn, naast de originele foto uit het krantenartikel, ook twee artikelen uit het Nieuw Kamper Dagblad uit 1978 gevonden waarin de bekende Kamper journalist Hans Wiersma een biografisch lijkend verhaal over P.G.Valentijn had geschreven, aanleiding hiervoor was een te houden expositie in de Koornmarktspoort over het werk van P.G.Valentijn in 1979.


Met deze informatie plus de schilderijen in mijn collectie, maar ook die van het Frans Walkate Archief was er voldoende materiaal om meer mee te doen, een andere hobby, het designen van websites sloot daar prima bij aan, en 9 januari 2012 is de domeinnaam www.pgvalentijn.nl geregistreerd en de website over P.G.Valentijn online gegaan.

Omdat de website interessant kan zijn voor Kampenaren en in de hoop de schilder zo te kunnen promoten is er een bericht gegaan naar de redactie van de Stentor en hieruit is een artikel op zaterdag 19 jan 2013 in de krant verschenen, “WEBSITE Schetsen geven een mooi beeld van Kampen in het interbellum – Eerbetoon aan ‘foute’ schilder” door Olger Koopman, een mooi artikel dat ook een minder mooi aspect van P.G.Valentijn belicht, namelijk zijn politieke keuze in de tweede wereldoorlog, hij was lid van de NSB.

Na aanleiding van het artikel hebben veel mensen gereageerd op de oproep om hun schilderij of tekening te fotograferen voor het groeiende overzicht op de website.

Een familie uit Zwolle was zo aardig een schilderijtje van een winterlandschap bij Mastenbroek te schenken, dat was geweest van de familie Visscher die goed bevriend waren met P.G.Valentijn waarschijnlijk door hun beiden beroepshalve interesse in de antiek, zij hadden de antiekzaak in de Hoofdwacht aan de GroteMarkt te Zwolle en P.G.Valentijn was vanaf 1939 in de antiekhandel gegaan.

De wetenschap van deze liefhebberij van Valentijn werkt ook verhelderend over de onderwerpkeuze en compositie van sommige van zijn stillevens, het werk van het stilleven met de polychrome koe bijvoorbeeld moet hierdoor ook gezien worden als vastlegging (in kleur) van zijn verzameling antiek en niet als een kunstzinnige uiting, op deze manier kon hij van zijn collectie antiek genieten bij het schilderen en het bekijken van zijn creatie.



In een artikel in déKrant van 13 mrt 2013 door Mariska Oegema; “Verlaat eerbewijs aan Kamper schilder Valentijn met website” wordt weer de aandacht op het werk van Valentijn gevestigd, hierdoor is het overzicht van de schilderijen en tekeningen op de overzichtpagina opnieuw toegenomen, inmiddels was via een aankoop op een veiling in februari 2012 de collectie met zes schilderijen(alweer stillevens)gegroeid en bestond toen uit elf werken.

Maanden later kwam ik er pas achter dat één van de zes stillevens ook gepubliceerd is geweest in het genoemde artikel van Hans Wiersma in het Nieuw kamper Dagblad van 1 augustus 1978, een mooie bijkomstigheid.



In de loop van 2013 worden nog drie schilderijen aan de collectie toegevoegd, in maart is dat via een veilinghuis een schilderijtje van een stadsgezicht uit 1940 wat na nader onderzoek de hoek van de Beekstraat en Oosterwalstraat in Elburg blijkt te zijn, en via facebook kwam er in augustus een bericht binnen van een inwoner van Dronten die ook een Valentijn te koop aanbood,



2014 leek een mager jaar te worden qua aankopen voor de collectie, in februari is een houtskooltekening gekocht van een uitgebrande boerderij, de tekening heeft als signatuur P.G.Valentijn 1930 en heeft het opschrift 11/9/1930 uit de krant van 1930 blijkt er inderdaad een brand te zijn geweest.

Kamper Courant 12 september 1930.

In den nacht van Woensdag op Donderdag is de boerderij van M. S. aan den Zwartendijk met drie bergen hooi afgebrand. De weduwe v. d. W., die met vier kinderen bij het echtpaar S. inwoont, hoorde omtrent middernacht geknetter, als van een hagelbui, maar merkte spoedig, dat het huis in brand stond. Ze wekte haar huisgenooten, en allen moesten in nachtgewaad vluchten. De oorzaak is nog onbekend. Verzekering dekt de schade.


Met deze aanwinst kwam de collectie op maar liefst vijftien tekeningen/schilderijen uit.



In de zomer van 2014 ben ik via de website www.pgvalentijn.nl in contact gekomen van iemand die bevriend was geweest met Jan van de Kamp en zijn vrouw Chatarina Zita Valentijn, de dochter en enigst kind van P.G.Valentijn, het echtpaar Jan van de Kamp woonde aan de Schutterweg 65 in Amsterdam en waren kinderloos.

Deze vriend heeft in de loop der jaren regelmatig schilderijen en tekeningen gekregen, en die waren er genoeg, naar het schijnt heeft P.G.Valentijn in de loop der jaren honderden werken nagelaten die na het overlijden van zijn vrouw Geertruida Hendrika Arendz in april 1968 grotendeels bij dochter Chatarina Zita Valentijn zijn beland.

Een hoeveelheid van 7 schilderijen, 5 ingelijste tekeningen, 94 losse tekeningen, en 26 tekeningen zonder signatuur, 3 tekenschool certificaten en een tekenboek met 5 bladzijden met tekeningen van Chatarina Zita Valentijn zijn aan de collectie toegevoegd.

De hoeveelheid schilderijen en tekeningen is door deze aankoop zodanig gegroeid dat er genoeg materiaal is om een expositie te organiseren, 35 jaar na het annuleren van de expositie die in 1979 zou plaatsvinden.

Nadat het Frans Walkate Archief akkoord ging met het houden van de expositie, eind oktober 2014, is er contact opgenomen met de Stentor om te berichten over dit heugelijke feit, op 25 september 2014 meld de Stentor Expo ‘foute’ schilder gaat door - een rare man die P.G.Valentijn zijn tekeningen geven echter een mooi beeld van Kampen in het interbellum.

Mooi maar, ook in dit artikel komt zijn politieke keuze in WOII aan bod en verschijnt bovendien op 27 september het volgende artikel in de Stentor; RONDVRAAG; P.G.Valentijn, Binnenkort opent in het Frans Walkate Archief een expositie van werken van Kampenaar Pieter Gerhardus Valentijn(1890-1959), Onomstreden was de schilder niet, zo was hij lid van de NSB. Een expositie in 1979 werd om die reden afgeblazen. Nu vindt die wel doorgang. Terecht?……….vervolgens enkele meningen van de Kamper bevolking, zie elders op deze website voor de volledige artikelen.





Ondanks dat de nadruk van de expositie op het artistieke vlak van de kunstenaar P.G.Valentijn ligt, hebben de artikelen in de krant en de daardoor ontstane discussie het archief doen besluiten om de doorgang van de expo hernieuwd in overweging te nemen, de expositie die van 29 oktober tot 29 januari zou plaatsvinden en geopend zou worden door Jozeph Estié is uiteindelijk niet door gegaan.

Gezien zijn lidmaatschap van de NSB en de ongenuanceerde verdenkingen heb ik in januari 2015 een afspraak gemaakt in het Nationaal Archief in Den Haag om het dossier Valentijn, wat nu nog valt onder de beperkt openbare archiefbescheiden, in te zien.

Uit de gegevens is gebleken dat P.G. Valentijn tijdens de bevrijding van Kampen is gearresteerd en in het bewaringskamp te Wezep is ondergebracht en daar heeft gezeten tot zijn vrijlating na het proces in 1947, zijn vermogen wat was gevorderd door Nederland Beheer Instituut is hem na zijn proces teruggegeven.

Het blijkt uit verschillende stukken in het dossier dat hij binnen de NSB niet vond wat hij zocht, maar ook dat hij niet echt zo fout was dat werd verondersteld, ook is er geen enkel document te vinden waar in blijkt dat hij als kunstenaar lid was van de Nederlandsche Kultuurkamer wat door sommigen werd verondersteld.

Hieronder enkele citaten uit de documenten.

De Kampcommandant N. J. Wetten van het Bewarings- en verblijfskamp Wezep schrijft,

Toelichting sociale verzorging, gehuwd – gezinsverhouding is goed, lichamelijk ongeschikt tot werken. De man heeft een bepaalde wijsgierige levenshouding die hem, gesteund door sterk geloof in de Christelijke openbaring, tot een oprecht zoeker gemaakt heeft. Daar hij evenwicht in zijn leven tracht te krijgen buiten enig kerkelijk verband en iedere aanvechting van de buitenwereld als een inbreuk op zijn vrij zelfstandig denken beschouwd heeft hij het niet gemakkelijk in zijn vrijwillige isolement. In de NSB werd hij speciaal door de eerste bron het z.g. Godsvertrouwen aangetrokken,  hij stelde zich voornamelijk ten doel het geestelijke element in de beweging op te voeren, daar in de beweging ook dit begrip het vrije woord gesanctioneerd was verloor hij het vertrouwen en trok zich terug.


Zelf verklaart Valentijn in een proces verbaal in 1945 na de vraag om wat voor reden bedankt voor de NSB,

‘ik heb nooit bedankt, toch mijn lidmaatschap beëindigd om de onmogelijke houding van ex burgemeester Sandberg”.


L. van de Kamp de schoonvader van zijn dochter verklaart;

Het is mij niet bekend of de heer Valentijn voor of tijdens de bezetting is toegetreden tot de NSB, wel dat hij spoedig met de ‘bende’ alhier overhoop lag vooral met Sandberg, als idealist schijnt hij ook daar niet te hebben gevonden wat hij er van verwacht had, m.i. heeft hij nooit ingezien dat hij in een verkeerde omgeving was verzeild is geraakt.

Door het tribunaal in Zwolle wordt Valentijn op 8 juli 1947 schuldig bevonden voor;

1) Zich in of omtrent 1941 als lid heeft aangesloten bij de Nationaal Socialistische Beweging der Nederlanden.

2) Hulp en steun aan den vijand heeft verleend door in 1945 te Kampen aan een Duits militair, althans lid van de bezette macht het feit mede te delen dat een persoon een schietgeweer in gebruik bij de bezette macht had weggenomen en in een door hem, beschuldigde, aangewezen tuin had verstopt.

Een ambtsedig Proces verbaal d.d. 11 juli 1945 opgemaakt door Karel de Geus recherche bij de Politieke opsporingsdienst te Kampen tevens onbezoldigd Rijksveldwachter inhoudend dat de beschuldiging tegenover hem relatant heeft afgelegd een verklaring van gelijkluidende aan de verklaring ter zitting hier voren weergegeven onder 3 en voorts de verklaring van xxxxx, geboren te IJsselmuiden, onder meer inhoudende; “ik ben vanaf 24 augustus 1944 tot 14 april 1945 in dienst geweest bij de grenspolitie der Duitse Weermacht, gevestigd in het perceel Vloeddijk 14 Kampen, omstreeks begin april 1945 werden er bij een razzia ongeveer 20 jongens binnen gebracht, die gevorderd waren om het gebouw te helpen ontruimen, tijdens dit werk zag één van hen kans om een Duits geweer weg te nemen en te verbergen in de tuin naast bij Valentijn die er naast woont, duidelijks halve zij gezegd dat het verstopt werd in een soort rommelhoek (mesthoop) gelegen in den tuin van perceel Vloeddijk 14, kort daarna kwam de bij mij bekende Valentijn en stond bij mij in de kamer waar ik aan het werk was waarbij ook de aanwezige chef van het detachement een officier van het Duitse leger, hij zij tegen de commandant dat zijn vrouw had gezien dat een van de personen een geweer had verstopt in de tuin en dat hij dat nu kwam zeggen omdat hij bang was dat hij er last mee kreeg.



Voorlopig geen expositie, het verzamelen gaat overigens wel door, zo kwam via deze website in maart 2015 vier schilderijen in de collectie na een bericht van een familie uit Hoorn, die tientallen jaren de schilderijen van Valentijn in het bezit had, gekocht op rommelmarkten en winkeltjes, het oudste schilderijtje is uit 1913 van de Nederlands hervormde kerk in Durgerdam, twee schilderijen uit 1942 van een boerderij met knotwilgen en één van boerderijen met hooiberg wat sterk aan de Zwartendijk doet denken, en een schilderijtje van een weggetje met aan weerszijden water.



Overwegende immers dat; de beschuldigde zich zeer misdragen heeft in het bijzonder door aan een Duits officier mededelingen te doen omtrent het verbergen van een geweer, dat het tribunaal echter geen termen aanwezig acht tot het opleggen van den maatregel van internering na de beschuldigde sedert 17 april 1945 in bewaring verblijft, overwegende dat nu het vermogen van de beschuldigde krachtens het besluit Vijandelijk Vermogen onder beheer is gesteld, ten dien aanzien zal worden beslist gelijk hierna vermeld

Uitspraak doende, Verklaart de beschuldigde schuldig aan hetgeen hiervoor bewezen. Legt de schuldige den volgende maatregel op; Ontzetting van de rechten van kiezen en verkiesbaarheid bij krachtens wettelijk voorschrift uitgeschreven verkiezingen, Bepaald dat het beheer over het vermogen van den schuldige zal eindigen twee maanden nadat deze uitspraak het fiat executie zal zijn verleend.

een voor Valentijn’s doen fors schilderij van c.a. 55x63 cm uit 1941 met lijst en alweer met een polychrome koe en andere antieke voorwerpen dit keer met een meer kunstzinnige compositie.

Het laatste schilderij wat in 2013 is gekocht is het grootst ingelijste werk in de collectie c.a. 74x60 cm uit 1939 van het Jan Boerswegje bij Wezep, gekocht van dezelfde verkoper van het eerste landschapje, omdat ik de voorstelling amateuristisch vond zijn we het eerst niet over de prijs eens geworden, uiteindelijk na lange tijd op Markplaats te hebben gestaan is het voor een gereduceerde prijs in de collectie gekomen.

Het werk is geschilderd op papier wat op karton is geplakt en ingelijst.




Mei 2015 via een verkoper uit Bergen N.H drie schilderijen aangekocht, de schilderijen waren in de jaren-80 via veilinghuis ‘De Zon’ aangeschaft, het betreffen 2 stillevens en een landschap, één van de stillevens komt dicht bij de liefhebberij van Valentijn om zijn verzameling te schilderen, het is een voorstelling van een/zijn verzameling antiek voorstellende een boek, strijkijzer, een tegel met een voorstelling van Neptunus, een koffie- of kruidmolen en een melkkan, het andere stilleven heeft een matige compositie van een antiek boek met daarop staande een tinnen kan en vaas met bloemen, geflankeerd door aan beide zijden een schelp.

Het schilderij van het landschap met herfstkleuren stelt voor een bosweggetje met evenwijdige een wagenspoor en is als enigste gedateerd met een jaartal 1939.    

In oktober 2015 kreeg ik het bericht dat in het kader van het initiatief van de Koninklijke Bibliotheek voor toekomstig onderzoek de website over het leven en werk van Pieter Valentijn te archiveren en voor de lange termijn bewaren! via de KB kwam ik ook op het onderdeel delpher.nl waar een mooi artikel uit de Leeuwarder Courant van april 1956 is gevonden over de verzameling van Valentijn.


In oktober 2015 nieuw in de collectie een olieverfschilderij op doek 50.5 x 45.5 cm zonder lijst, voorstellende een kraantjeskan met antiek tinnen brandewijnschaaltje, roomkannetje, beschilderd houten lepelrek met 12 tinnen lepels, onder twee 17e-eeuwse wandtegels.

Gesigneerd en gedateerd P.G. Valentijn 1941.


In januari 2016 zijn 5 extra werken aan de collectie toegevoegd, afkomstig van de zoon van iemand die ze in de jaren-zestig van Cathrina Valentijn had gekocht of gekregen, het zijn de volgende werken, een schilderijtje van 24.5 x 32.3 cm van een fles Grand Marnier Cognac met een Cassidae Cornuta schelp op een groen doek, twee schilderijtjes met dezelfde lijst de een, met een blauw wit Chinees kommetje met nachtkaars en juwelenkistje en de andere met een tinnen bord en aardewerken oorkom beide ongeveer 29 bij 22 cm, een schilderij van 34 x 28 cm voorstellende een tafereel met een makreel op een tinnen bord, aardewerken bord met broodbolletjes en daarachter een Keuls aardewerken pot met lepel, en het laatste schilderij betreft een voorstelling van antieke boeken met zegelbrieven, dit paneel lijkt aan de contouren te zien eerst voor een bloemstilleven te zijn gebruikt.



Maart 2016 twee schilderijtjes aangekocht van een familie uit Wormerveer, zij hadden 3 schilderijen van Valentijn die ook al op deze website stonden, een stilleven op een paneel van 28 x 35 cm, met een merkwaardige voorstelling van een koperen theekan met tinnen kan en miniatuur kanon, zeker, qua compositie, niet een van de mooiste werken, het andere schilderijtje is een stuk kleiner en meet 24 x 18 cm, geschilderd op een stukje schildersdoek en op karton ingelijst in de nog originele lijst, voorstellende de achterkant van middeleeuwse (grachten)panden op een onbekende locatie, signeert met P.G.V. ‘39.

Begin december 2016, drie schilderijen aangekocht die in je jaren-80 bij veilinghuis “De Zon” in Amsterdam zijn geveild, het eerste schilderij is vrij klein 22 x 16 cm en in 1940 te Kampen geschilderd en stelt voor een winters landschap met een woning aan een plas of kolk met een opvallende oranje laagstaande zon gesigneerd met P.G.V. ‘40 , het tweede schilderij is nog kleiner en meet 18 x 13.5 cm voorstellende een sneeuwlandschap met boerderij en gesigneerd met P.G.V. zonder datering, de laatste is geschilderd in 1947, het jaar van zijn vrijlating uit het Bewarings- en Verblijfkamp Wezep, is een bont tafereel van wolken en de daar doorheen schijnende ondergaande zon met een lage horizon, geschilderd op doek met de maten 40.5 x 30.5 cm, gesigneerd met P. G. Valentijn. ‘47.



Remy Steller, januari 2018.

Heeft u een tekening/schilderij te koop of wilt u hem graag in het overzicht geplaatst zien? Neem dan contact op.


Het laatste schilderij wat in 2016 is verworven is een landschap met een water en bruggetje met een duin of vestingwal, daarachter en een kerktoren en bebouwing, rechts door de bomen lijkt een toren door de bomen zichtbaar, een mooi geschilderd werk van 39.4 x 29 cm afkomstig van een familie uit Herveld uit de Betuwe die via deze website hebben gereageerd, deze aanwinst brengt het aantal nieuwe werken voor het jaar 2016 op 11 stuks.



Pas in augustus van het nieuwe jaar 2017 is een werk van P.G. Valentijn aan de collectie toegevoegd, een voorteken van wat qua collectie een mager jaar zou worden uiteindelijk zijn er maar 2 werken toegevoegd, de eerste aanwinst betreft een studie tekening uit 1911, verworven via een Kampen-verzamelaar en met hem geruild voor een Kamper-politie insigne uit de jaren-60 70



In september ben ik benaderd door de Stichting Bewoners Swettehiem-Westeinde in Leeuwarden, men had voor een inzameling voor een optreden Willeke Alberti een schilderijtje gekregen en was benieuwd naar de waarde hiervan, toen het werkje vervolgens op Marktplaats aangeboden werd kon ik het als enigste bieder aanschaffen.

Het is een schilderijtje met als voorstelling een boerderij waarschijnlijk in de omgeving van Kampen, geschilderd in 1936 op linnen wat op een houten ondergrond is geplakt en heeft de maten van 37 x 27 cm.

Naast de meer dan honderd tekeningen staat de teller van schilderijen en ingelijste werken nu op 48 stuks.